Fundament bezpieczeństwa: co powinna obejmować polisa dla firmy budowlanej

Fundament bezpieczeństwa: co powinna obejmować polisa dla firmy budowlanej

Branża budowlana działa na styku wysokich oczekiwań inwestorów, napiętych harmonogramów oraz ryzyk technicznych i prawnych. Każdy projekt to setki decyzji dziennie – a jedna nieprzewidziana szkoda potrafi wstrzymać prace, pochłonąć marżę i narazić wykonawcę na kosztowne roszczenia. Dlatego kompleksowe ubezpieczenie przedsiębiorstwa budowlanego nie jest dodatkiem, lecz elementem strategii bezpieczeństwa. Jeśli zadajesz sobie pytanie: ubezpieczenie firmy budowlanej co powinno zawierać, ten artykuł przeprowadzi Cię krok po kroku przez kluczowe moduły ochrony, dobór sum i limitów, istotne klauzule oraz typowe wyłączenia w OWU.

Dlaczego budownictwo potrzebuje polisy „skrojonej na miarę”

Plac budowy to środowisko o podwyższonym ryzyku. W grę wchodzą szkody rzeczowe (zniszczenia materiałów, urządzeń, konstrukcji), szkody osobowe (urazy pracowników i osób trzecich), opóźnienia i przerwy w realizacji oraz roszczenia kontraktowe. Do tego dochodzą ryzyka pogodowe, oddziaływanie na sąsiednie nieruchomości, a w przypadku inwestycji infrastrukturalnych – skala i złożoność logistyczna. Właściwie dobrana polisa to nie tylko wypłata odszkodowania po szkodzie, ale także stabilizacja przepływów finansowych, poprawa wiarygodności w oczach inwestorów i spełnienie wymogów SIWZ/PZP.

Mapa najważniejszych ryzyk w wykonawstwie

• Ryzyka operacyjne: pożar, zalanie, kradzież, dewastacja, błędy montażowe, uszkodzenia podczas testów i rozruchu.
• Ryzyka odpowiedzialności cywilnej: szkody osobowe osób trzecich, szkody w mieniu sąsiadów, szkody w mieniu powierzonym, roszczenia inwestora za straty finansowe.
• Ryzyka kontraktowe: kary umowne i utrata pożytków inwestora (często wyłączone), wymóg dodatkowego ubezpieczenia inwestora (additional insured), klauzule przejęcia odpowiedzialności.
• Majątek: materiały, tymczasowe obiekty budowlane, sprzęt budowlany (koparki, żurawie, dźwigi), narzędzia.
• Ludzie: wypadki przy pracy, NNW pracowników i podwykonawców, OC pracodawcy.
• Środowisko: wycieki, skażenia gleby i wód, szkody gatunkowe.
• Cyber i dane: ataki ransomware, utrata dokumentacji projektowej, RODO.

Trzon ochrony: OC działalności i posiadania mienia

Ubezpieczenie OC działalności to podstawowy filar. Obejmuje odpowiedzialność deliktową (czyn niedozwolony) i – w zależności od OWU – także kontraktową (niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy). Dla wykonawcy kluczowe są rozszerzenia i precyzyjny opis zakresu.

Co powinno znaleźć się w OC działalności

• Zakres terytorialny – standardowo Polska, z opcją rozszerzenia o UE/EEA przy kontraktach transgranicznych.
• Szkody osobowe i rzeczowe – z odpowiednio wysokimi limitami na jedno i wszystkie zdarzenia.
• Szkody w mieniu będącym w pieczy, pod dozorem – np. elementy inwestora, wynajęty sprzęt, materiały powierzone.
• Roszczenia regresowe ZUS i ubezpieczycieli – po wypadkach osób trzecich i pracowników podwykonawców.
• Podwykonawcy – uznanie odpowiedzialności za ich działania oraz objęcie ich jako ubezpieczonych, jeśli to możliwe.
• Prace szczególnie niebezpieczne – na wysokości, w wykopach, z użyciem ognia, pod napięciem; najlepiej przez wyraźne klauzule.
• Drgania, osiadania, podmycia – kluczowe przy robotach ziemnych i w gęstej zabudowie.
• Szkody w istniejącym mieniu – prace remontowe, modernizacje w czynnych obiektach.
• Cross liability (odpowiedzialność krzyżowa) – gdy ubezpieczeni są różni uczestnicy (generalny wykonawca, podwykonawcy), by szkody między nimi były objęte.
• Additional insured – możliwość dodania inwestora jako współubezpieczonego, często wymagane kontraktowo.
• Rezygnacja z regresu (waiver of subrogation) – wobec inwestora/podwykonawców zgodnie z umową.
• Klauzula OC pracodawcy – roszczenia pracowników za wypadki przy pracy (szczególnie ważne).

Limity i udziały własne

Praktyka rynkowa dla średniego wykonawcy to limity OC rzędu 2–10 mln PLN na jedno i wszystkie zdarzenia, z wyższymi sublimitami dla szkód osobowych. Dla dużych kontraktów infrastrukturalnych – 20–50 mln PLN lub więcej (często w warstwach z reasekuracją). Franszyza redukcyjna/udział własny pozwala obniżyć składkę i ograniczyć likwidację drobnych szkód, ale nie może być zbyt wysoka względem marży.

CAR/EAR – all risk dla robót budowlano-montażowych

Ubezpieczenie CAR/EAR (Contractors’/Erection All Risks) to kompleksowa ochrona „od wszystkich ryzyk” dla mienia w budowie i montażu. Działa na placu budowy, magazynach, w transporcie na plac oraz w okresie testów i rozruchu.

Co obejmuje CAR/EAR

• Mienie kontraktu – roboty w toku, materiały, prefabrykaty, prace tymczasowe, rusztowania, szalunki.
• Maszyny i urządzenia – w zakresie szkód nagłych i niespodziewanych, często z wyłączeniem zużycia eksploatacyjnego.
• Ryzyka pogodowe i katastroficzne – wichura, nawalny deszcz, powódź, śnieg, grad, osuwiska.
• Pożar, wybuch, wandalizm, kradzież z włamaniem – przy spełnieniu wymogów zabezpieczeń.
• Testing and commissioning – szkody podczas prób i rozruchu technologicznego (EAR).
• Removal of debris – koszty uprzątnięcia pozostałości po szkodzie.
• Third party liability (składka w pakiecie) – OC z tytułu realizacji kontraktu na placu budowy.

Ważne klauzule w CAR/EAR

• Ochrona okresu konserwacji/utrzymania – szkody ujawnione po odbiorze (maintenance cover).
• Skutki błędów projektowych – co najmniej dla uszkodzeń wynikowych (LEG2/LEG3 w standardzie londyńskim).
• Sąsiedztwo i infrastruktura podziemna – szkody w istniejących instalacjach/obiektach.
• Wykopy i odwodnienie – klauzule drgań, osiadań, pracy ciężkich maszyn.
• Przeniesienie własności ryzyka – zgodność z harmonogramem przejęcia obszarów przez inwestora.
• Wartość kontraktowa jako suma ubezpieczenia – z aktualizacją w trakcie robót (klauzula eskalacyjna).

Polisa obrotowa czy na kontrakt?

Wykonawcy realizujący liczne, mniejsze zlecenia wybierają często polisę obrotową (ramową) – zgłaszają do niej kontrakty według określonego progu. Duże, złożone inwestycje z odrębną strukturą ryzyka lepiej zabezpiecza polisa na kontrakt, negocjowana ad hoc z dedykowanymi klauzulami i limitem.

Sprzęt i flota: CPM, casco maszyn, transport

Mocno obciążony CAPEX i OPEX to cecha firm budowlanych. Utrata kluczowej maszyny oznacza przestój, wynajem zastępczy i kosztowne opóźnienia.

CPM – Contractors’ Plant & Machinery

• All risk dla sprzętu – koparki, ładowarki, kruszarki, żurawie, agregaty; obejmuje zdarzenia nagłe i niespodziewane.
• Kradzież i dewastacja – przy spełnieniu wymogów zabezpieczeń (GPS, monitoring, ogrodzenie, dozór).
• Awaria mechaniczna/elektryczna – często jako rozszerzenie lub oddzielna polisa machinery breakdown.
• Udział własny – zwykle procent wartości szkody lub stała kwota; negocjuj adekwatnie do wartości parku maszynowego.

Flota drogowa i ładunki

• OC/AC/NW/Assistance – standardowa ochrona pojazdów ciężarowych i osobowych.
• CARGO lub OCP – ładunki w transporcie własnym i zleconym; materiały, elementy prefabrykowane, urządzenia.
• GAP – dla pojazdów/leasingu – pokrywa utratę wartości w razie szkody całkowitej.

Ludzie: NNW, OC pracodawcy i BHP

Kapitał ludzki to serce projektu. Oprócz obowiązków z zakresu BHP i ubezpieczeń społecznych warto wdrożyć komplementarną ochronę prywatnoprawną.

Co powinno być ujęte

• NNW pracowników – świadczenia za trwały uszczerbek, śmierć, koszty leczenia i rehabilitacji.
• OC pracodawcy – roszczenia za szkody na osobie i mieniu pracowników w związku z pracą.
• Grupowe ubezpieczenie na życie – benefit, ale też bufor bezpieczeństwa dla rodzin pracowników.
• Szkolenia BHP i standardy pracy – ubezpieczyciel często warunkuje pełną wypłatę przestrzeganiem procedur.

Straty finansowe: ALOP/DSU i przestój

Dla kontraktów developerskich, energetycznych i przemysłowych krytyczne są koszty opóźnień. ALOP/DSU (Advanced Loss of Profits/Delay in Start-Up) pokrywa utracony zysk lub stałe koszty w wyniku opóźnienia spowodowanego szkodą objętą polisą CAR/EAR.

Kluczowe elementy DSU

• Okres odszkodowawczy – najczęściej 6–12 miesięcy; dobierz go do realnego czasu odbudowy.
• Trigger – wyłącznie szkody objęte CAR/EAR; opóźnienia czysto administracyjne są wyłączone.
• Kary umowne – zwykle wyłączone; można czasem negocjować limit na określone kary (rzadkie i drogie).

Ochrona prawna i ryzyka kontraktowe

Ubezpieczenie ochrony prawnej finansuje koszty radców prawnych, opinii biegłych i postępowań sądowych. W budownictwie przydaje się przy sporach o waloryzację, rękojmię, opóźnienia, rozliczenia z podwykonawcami oraz postępowaniach administracyjnych (np. decyzje nadzoru budowlanego).

Środowisko i ESG: OC za szkody w środowisku

Prace ziemne i magazynowanie chemikaliów niosą ryzyko skażenia. OC środowiskowe pokrywa koszty zapobiegania i naprawy szkód w rozumieniu przepisów, rekultywacji, monitoringów oraz roszczeń osób trzecich. W wielu przetargach stanowi wymóg. Warto dopisać szkody stopniowe i szybkie zgłoszenie incydentów.

Cyber w budownictwie

Model BIM, zdalny dostęp do dokumentacji i oprogramowanie maszyn zwiększają ekspozycję cyber. Cyberpolisa obejmie koszty przywrócenia systemów, negocjacje w razie ransomware, odpowiedzialność za wyciek danych (RODO) oraz straty z przestojów IT.

Rękojmia, gwarancja i okres utrzymania

Po odbiorze końcowym zwykle trwa okres rękojmi i gwarancji. Maintenance cover w ramach CAR/EAR obejmuje szkody w trakcie prac konserwacyjnych i wynikające z przekazanych robót. Nie zastępuje on gwarancji jakości, ale zabezpiecza skutki określonych zdarzeń losowych ujawnionych po odbiorze.

Jak dobrać sumy, limity i struktury

Projekt projektowi nierówny. Poniżej praktyczne wskazówki kalkulacji.

Sumy ubezpieczenia w CAR/EAR

• Wartość kontraktowa jako SU – aktualizowana o zmiany zakresu (klauzula eskalacyjna 10–20%).
• Prace tymczasowe – wyodrębniony limit, np. 5–10% SU.
• Usuwanie pozostałości – osobny limit, adekwatny do skali budowy.
• Testy i rozruch – dopasować do wartości urządzeń i ryzyka technologicznego.

Limity OC i sublimitów

• Szkody osobowe – wyższy limit; realne koszty mogą przekraczać kilka milionów złotych.
• Mienie w pieczy – często 0,5–2 mln PLN; przy dużej ekspozycji zwiększ limit.
• Drgania/osadania – sublimit z udziałem własnym; rozważ monitoring geodezyjny.
• Szkody w istniejącym mieniu – zwłaszcza przy modernizacjach „pod ruchem”.

Franszyzy i udziały własne

• Integralna – drobne szkody nie są likwidowane (np. 2–5 tys. PLN).
• Redukcyjna – stała kwota lub procent szkody; równoważ budżet szkód i oszczędność składki.

OWU i klauzule, na które warto nalegać

Ogólne Warunki Ubezpieczenia zawierają listę wyłączeń. Odpowiednie klauzule potrafią je „złagodzić”.

Kluczowe klauzule

• Prace na wysokości i w wykopach – wyłączenia warunkowe zastąpić klauzulami przy zachowaniu BHP.
• Prace gorące – z procedurą permit-to-work i nadzorem przeciwpożarowym.
• Podziemna infrastruktura – objęcie szkód mimo niepełnych map, przy due diligence (sondy, uzgodnienia ZUD).
• Mienie powierzone – jasno zdefiniowane, z limitem adekwatnym do wartości sprzętu inwestora.
• Podwykonawcy jako ubezpieczeni – i cross liability.
• Additional insured i waiver of subrogation – zgodnie z kontraktem z inwestorem.
• Rozszerzenie o straty finansowe osób trzecich – jeżeli dostępne.
• Klauzula terytorialna i jurysdykcyjna – istotna przy transgranicznych projektach.

Najczęstsze wyłączenia

• Kary umowne – zwykle wyłączone; negocjowalne w niewielkim zakresie.
• Wady materiałowe i błędy projektowe – często tylko szkody wynikowe, nie samo wadliwe wykonanie.
• Zużycie eksploatacyjne – nieobjęte w CPM i CAR.
• Umyślność i rażące niedbalstwo – standardowo wyłączone, choć „rażące niedbalstwo” bywa rozszerzane.

Procedury i zarządzanie ryzykiem – to też element „polisy”

Ubezpieczyciele premiują firmy, które wykazują solidne zarządzanie ryzykiem. Przekłada się to na składkę i akceptację trudnych klauzul.

Co przygotować dla underwritera

• Opis działalności – rodzaje robót, wartości kontraktów, portfel.
• Statystyka szkód – min. 3–5 lat, z działaniami naprawczymi.
• Procedury BHP – szkolenia, audyty, permit-to-work.
• Plan ciągłości działania (BCP) – scenariusze przestojów i zastępstw sprzętu.
• Polityka podwykonawców – wymagane ubezpieczenia, weryfikacja uprawnień, umowy.

Jak negocjować polisę: broker czy agent

Przy złożonych kontraktach korzystaj z usług brokera ubezpieczeniowego, który przygotuje zapytanie do wielu zakładów, porówna OWU, zaproponuje program warstwowy i klauzule. Agent działa w interesie jednego ubezpieczyciela, broker – klienta.

Przykładowe scenariusze szkód i działanie polisy

• Osunięcie skarpy podczas budowy drogi – CAR pokrywa roboty naprawcze i usuwanie gruzu; OC pokrywa szkody w posesjach sąsiadów (z sublimitami drgań/osadania).
• Kradzież przewodów i narzędzi z kontenera – CPM/CAR wypłaci odszkodowanie przy spełnieniu wymogów zabezpieczeń; udział własny wg OWU.
• Wypadek pracownika – NNW i OC pracodawcy; dodatkowo roszczenia regresowe ZUS mogą być objęte.
• Błąd montażowy podczas rozruchu – EAR pokryje szkody wynikowe; wady własne urządzenia zgodnie z klauzulą błędów projektowych.
• Opóźnienie oddania obiektu po pożarze – DSU/ALOP pokryje utracone przychody lub koszty stałe w okresie odszkodowawczym.

Najczęstsze błędy przy zakupie ochrony

• Zbyt niskie limity – szczególnie w OC i mieniu powierzonym.
• Brak klauzul dla prac niebezpiecznych – skutkuje odmowami wypłat.
• Niedoszacowanie wartości kontraktu – niedoubezpieczenie w CAR.
• Brak rozszerzenia o podwykonawców – luki przy szkodach z ich winy.
• Nieuwzględnienie drgań/osadania – przy pracach ziemnych to krytyczna luka.
• Nieczytanie OWU i klauzul – nieuwaga kosztuje wielokrotnie więcej niż składka.

Checklist: co realnie powinna obejmować polisa wykonawcy

• OC działalności i posiadania mienia – z podwykonawcami, mieniem powierzonym, cross liability, drganiami/osadaniem, Additional insured, waiver of subrogation, OC pracodawcy.
• CAR/EAR all risk – mienie w budowie, testy/rozruch, usuwanie pozostałości, utrzymanie (maintenance), klauzula błędów projektowych.
• CPM/machinery breakdown – all risk dla maszyn i awarie, kradzież, dewastacja.
• Transport (CARGO/OCP) – materiały i urządzenia w drodze.
• NNW/życie – pracownicy i kluczowe osoby.
• ALOP/DSU – przy projektach zależnych od terminu rozruchu.
• Ochrona prawna – koszty sporów i opinii.
• OC środowiskowe – szkody nagłe i stopniowe, koszty rekultywacji.
• Cyber – szczególnie przy BIM i zdalnym zarządzaniu dokumentacją.

Jak wpleść wymagania kontraktowe w polisę

Wielu inwestorów narzuca konkretne zapisy: minimalne limity, wymóg ubezpieczenia inwestora jako additional insured, przeniesienie uprawnień z polisy, brak subrogacji. Przed podpisaniem umowy porównaj jej zapisy z OWU. Jeśli pojawiają się rozbieżności, broker przygotuje endorsement ubezpieczyciela potwierdzający zgodność.

Dokumentacja i likwidacja szkód – praktyczne wskazówki

• Rejestr zabezpieczeń – ogrodzenia, monitoring, dozór – przydatny przy kradzieżach.
• Protokoły BHP i permit-to-work – dowód dochowania należytej staranności.
• Zdjęcia i pomiary – dokumentacja wykopów, zagęszczenia, monitoringu drgań.
• Procedura zgłoszeń – terminy w OWU (często 3–7 dni), dedykowany kontakt po stronie ubezpieczyciela.

Ramowe odpowiedzi na pytanie „ubezpieczenie firmy budowlanej co powinno zawierać”

W skrócie: fundamentem jest OC działalności z niezbędnymi klauzulami, a filarem dla projektów – CAR/EAR z właściwie dobraną sumą i rozszerzeniami. Do tego dochodzą CPM na sprzęt, NNW/OC pracodawcy dla ludzi, ALOP/DSU dla ochrony harmonogramu i marży, ochrona prawna oraz OC środowiskowe. Coraz częściej potrzebna jest też polisa cyber. Całość spina zestaw klauzul kontraktowych (additional insured, waiver, cross liability) i właściwie ustawione limity i franszyzy.

Case study: średniej wielkości wykonawca kubaturowy

Firma realizuje 8–12 projektów rocznie, wartości 10–60 mln PLN każdy. Program ubezpieczeniowy może wyglądać następująco:

• OC działalności – 10 mln PLN limit łączny; sublimit mienia w pieczy 2 mln; drgania/osadanie 2 mln; OC pracodawcy 5 mln; additional insured & waiver dla inwestorów.
• CAR obrotowe – SU = wartość kontraktowa z eskalacją 20%; usuwanie pozostałości 5 mln; maintenance 12 miesięcy; klauzula LEG2/3.
• CPM – all risk, suma odpowiadająca wartości odtworzeniowej parku maszyn.
• CARGO – 2 mln PLN na środek transportu; kradzież z włamaniem, rozbój.
• NNW/życie – program grupowy dla 150 osób.
• Ochrona prawna – 500 tys. PLN na spór; mediacja i arbitraż.
• OC środowiskowe – 3 mln PLN; szkody nagłe i stopniowe.

Jak kontrolować koszt polisy bez obniżania jakości

• Pakiety multi-line – zniżki za konsolidację OC, CAR, CPM.
• Dedykowane udziały własne – powyżej Twojego progu retencji szkód drobnych.
• Prewencja – detekcja zalania, monitoring wibracji, zabezpieczenia antykradzieżowe; ubezpieczyciele nagradzają.
• Dokładna deklaracja ryzyka – unikasz loadingów za „niepewność”.

Jak czytać OWU i załączniki

Skup się na definicjach (np. „mienie powierzone”, „pracownik”, „podwykonawca”), wyłączeniach i warunkach zawieszających odpowiedzialność (np. wymogi zabezpieczeń). Sprawdź klauzule jurysdykcji i prawa właściwego, jeśli realizujesz prace dla zagranicznych podmiotów. Zwróć uwagę na agregaty – czy limit dotyczy każdego zdarzenia, czy jest roczny i wyczerpywalny.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy można jednym ubezpieczeniem objąć kilku podwykonawców?

Tak, w ramach OC działalności i CAR można włączyć podwykonawców jako współubezpieczonych, warto dodać cross liability. Niezależnie od tego, wymagaj od nich własnych polis z minimalnymi limitami.

Jak udowodnić spełnienie wymogów zabezpieczeń antykradzieżowych?

Prowadź rejestr środków bezpieczeństwa (GPS, monitoring, ogrodzenie, oświetlenie, dozór), dołączaj raporty z patroli i dokumentuj zamknięcia kontenerów. W razie szkody skróci to likwidację.

Czy polisa pokryje kary umowne za opóźnienie?

Zazwyczaj nie. Wyjątkiem są rzadkie rozszerzenia z małymi limitami. Realną ochronę terminu daje DSU/ALOP, o ile opóźnienie wynika ze szkody objętej CAR/EAR.

Jakie minimum polis wymagać od podwykonawców?

OC działalności z limitem adekwatnym do zakresu (zwykle 2–5 mln PLN), włączenie prac niebezpiecznych, mienia powierzonego i OC pracodawcy. Przy robotach montażowych – CAR/EAR i CPM dla sprzętu.

Czy wady materiałowe są objęte?

Co do zasady nie – pokrywane są szkody wynikowe (zniszczenia spowodowane wadą), nie koszt wymiany samego wadliwego elementu, chyba że polisa ma specjalną klauzulę.

Jak ustalić sumę dla CPM?

Wartość odtworzeniowa brutto (nowa na nową) lub rzeczywista – preferowana jest odtworzeniowa, aby uniknąć niedoubezpieczenia. Regularnie aktualizuj wartości.

Czy OC działalności obejmuje szkody w istniejącym obiekcie podczas remontu?

Tak, jeśli jest to wprost włączone klauzulą. Bez tego szkody w istniejącym mieniu bywają wyłączone lub limitowane.

Podsumowanie: zbuduj własny „fundament bezpieczeństwa”

Dobrze skrojony program ubezpieczeniowy łączy filary: OC działalności, CAR/EAR, CPM, NNW/OC pracodawcy, uzupełnione o DSU/ALOP, ochronę prawną, OC środowiskowe i ewentualnie cyber. Każdy projekt ma unikatowy profil ryzyka – dlatego o ostatecznym kształcie decydują: sumy i limity, franszyzy, klauzule kontraktowe i jakość zarządzania ryzykiem. Jeśli więc myślisz o trwałej przewadze konkurencyjnej, odpowiedź na pytanie „ubezpieczenie firmy budowlanej co powinno zawierać” brzmi: tyle ochrony, ile wymaga Twoja ekspozycja – ani mniej, ani więcej – ale zawsze z naciskiem na ryzyka krytyczne dla terminu, budżetu i reputacji.

Praktyczny plan na 30 dni

• Dni 1–7: audyt ryzyk, inwentaryzacja polis i szkód, przegląd wymogów kontraktowych.
• Dni 8–14: przygotowanie danych underwritingowych, wstępne spotkania z brokerem.
• Dni 15–21: zapytania do ubezpieczycieli, porównanie ofert, warsztaty klauzulowe.
• Dni 22–30: finalizacja programu, wdrożenie procedur zgłoszeniowych i prewencyjnych.

Na koniec – o języku w umowie

Pamiętaj, że polisa to dokument prawny. Dopilnuj, aby załączniki (listy ubezpieczonych, wykaz kontraktów, wykaz sprzętu) były spójne, a endorsements jasno odzwierciedlały ustalenia z brokerem i inwestorem. Dzięki temu przy szkodzie unikniesz sporów interpretacyjnych, a ubezpieczenie spełni swoją rolę – będzie stabilnym fundamentem bezpieczeństwa Twojej firmy.

Słowa kluczowe i kontekst

W artykule przedstawiono praktyczne odpowiedzi na pytanie: ubezpieczenie firmy budowlanej co powinno zawierać, a także omówiono powiązane zagadnienia: OC wykonawcy, CAR/EAR, CPM, NNW, ALOP/DSU, OC środowiskowe, ochrona prawna, cyber, klauzule additional insured, cross liability, waiver of subrogation, drgania i osiadania, mienie powierzone, franszyza i udział własny, sumy i limity, wyłączenia w OWU oraz procedury likwidacyjne. Ten zestaw tworzy kompletny przewodnik po budowaniu programu ubezpieczeniowego, który realnie chroni projekty, ludzi i marżę.